ABUTITUR.....................1
noxium evaserit aut eius usus illicitus fiat. - Qui abutitur potestate sibi ex privilegio data, privilegio ipso privari mereturCan. 84
 
 AC...........................111
conventiones non abrogant neque iis derogant; eadem idcirco perinde ac in praesens vigere pergent, contrariis huius Codicis praescriptis minimeCan. 3
immemorabiles, quae quidem, si de iudicio Ordinarii pro locorum ac personarum adiunctis submoveri nequeunt, tolerari possunt. § 2. ConsuetudinesCan. 5
Interpretatio authentica per modum legis exhibita eandem vim habet ac lex ipsa et promulgari debet; si verba legis inCan. 16
ad locos parallelos, si qui sint, ad legis finem ac circumstantias et ad mentem legislatoris est recurrendum. - LegesCan. 17
si autem condiciones essentiales in litteris appositas non impleverit ac substantialem procedendi formam non servaverit, irrita est exsecutio. -Can. 42
habet successivum cessat iisdem modis quibus privilegium, necnon certa ac totali cessatione causae motivae. - § 1. Statuta, sensuCan. 93
vel per exsecutorem, servatis quidem in primis tum fundatorum ac oblatorum voluntate tum iuribus quaesitis tum probatis statutis: 1_Can. 122
Fines sui mandati excercere non intellegitur delegatus qui aliomodo ac in mandato determinatur, ea peragit ad quae delegatus estCan. 133
cui collatum est, sed huius condicio iuridica perinde constituitur, ac si provisio ad ordinariam iuris normam peracta fuisset. -Can. 155
fungitur accurate describantur, et saltem ab eodem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in collegii tabulario diligenter asserventur. - §Can. 173
§ 1. Si electioni illius quem electores aptiorem putent ac praeferant impedimentum canonicum obstet, super quo dispensatio concedi possitCan. 180
praeferant impedimentum canonicum obstet, super quo dispensatio concedi possit ac soleat, suis ipsi suffragiis eum possunt, nisi aliud iureCan. 180
ut divinum salutis nuntium ad universos homines omnium temporum ac totius orbis magis magisque perveniat. - § 1. QuaeCan. 211
pertinent sacris Pastoribus manifestent eamque, salva fidei morumque integritate ac reverentia erga Pastores, attentisque communi utilitate et personarum dignitateCan. 212
qua decenter, servatis quoque iuris civilis praescriptis, necessitatibus propriis ac familiae providere valeant; itemque iis ius competit ut ipsorumCan. 231
ad vocationes fovendas, operibus praesertim ad hoc institutis, suscitent ac sustentent. § 2. Solliciti sint insuper sacerdotes, praesertim veroCan. 233
ministeria sacra sese vocatos aestiment, prudenter verbo opereque adiuventur ac debite praeparentur. - § 1. Serventur, ubi exsistunt, atqueCan. 233
probatam, qua normae institutionis sacerdotalis Rationis adiunctis particularibus accommodentur, ac pressius determinentur praesertim disciplinae capita quae ad alumnorum cotidianamCan. 243
spectat, ut alumni, una cum cultura generali necessitatibus loci ac temporis consentanea, amplam atque solidam acquirant in disciplinis sacrisCan. 248
spiritualis reddant alimentum eamque, in ministerio exercendo rite annuntiare ac tueri valeant. § 2. In sacra Scriptus peculiari diligentiaCan. 252
alumni principia et artes addiscant quae, attentis quoque loci ac temporis necessitatibus, ad ministerium Dei populum docendi, sanctificandi etCan. 255
et theologicam invigilent, et de alumnorum vocatione, indole, pietate ac profectu cognitionem sibi comparent, maxime intuitu sacrarum ordinationum conferendarumCan. 259
moderamen curare seminarii, ad normam quidem institutionis sacerdotalis Rationis ac seminarii ordinationis, omnes in propriis muneribus adimplendis obtemperare debentCan. 260
suo munere rite fungantur, secundum praescripta Rationis institutionis sacerdotalis ac seminarii ordinationis. - Exemptum a regimine paroeciali seminarium estoCan. 261
sub secreto si opus sit, de clerici vita, moribus ac studiis opportuna testimonia; 3_ clericus eidem Episcopo dioecesano scriptoCan. 269
munus, quod ipsis a suo Ordinario commissum fuerit, suscipere ac fideliter adimplere tenentur. - § 1. Clerici, quippe quiCan. 274
communiter ab Ecclesia receptam sectentur, uti documentis praesertim Conciliorum ac Romanorum Pontificum determinatur, devitantes profanas vocum novitates et falsiCan. 279
diaconis ob graves tantum causas, presbyteris ob gravissimas causas ac Apostolica Sede conceditur. - Praeter casus de quibus inCan. 290
competentis, cuius est curare ut in iisdem integritas fidei ac morum servetur, et invigilare ne in disciplinam ecclesiasticam abususCan. 305
- § 1. Membrorum receptio fiat ad normam iuris ac statutorum uniuscuiusque consociationis. § 2. Eadem persona adscribi potestCan. 307
de consensu Episcopi dioecesani erectae. § 3. Consociatio publica ac auctoritate competenti ne supprimatur, nisi auditis eius moderatore aliisqueCan. 320
sunt; presbyteralem et diaconalem. § 2. Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diaconalis suus cuique titulus aut diaconia in Urbe assignaturCan. 350
patrocinio promoveant, nulla tamen in easdem potestate regiminis pollentes, ac nulla ratione sese in iis interponentes, quae ad earumCan. 357
Pontifici ius est nativum et independens Legatos suos nominandi ac mittendi sive ad Ecclesias particulares in variis nationibus velCan. 362
receptis. § 3. Canonicam dioecesis possessionem capit Episcopus simul ac in ipsa dioecesi, per se vel per procuratorem, apostolicasCan. 382
in acta referat, aut, in dioecesibus noviter erectis, simul ac clero populoque in ecclesia cathedrali praesenti earundem litterarum communicationemCan. 382
susceperit, quam primum Sanctam Sedem moneat de sede impedita ac de suspecto munere. - Quilibet ad normam can. 423Can. 413
Episcopi dioecesani morte, renuntiatione a Romano Pontifice acceptata, translatione ac privatione Episcopo intimata. - Vim habent omnia quae gestaCan. 416
episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod affere possit; speciatim prohibentur ipsi, ac proinde alii quicumque, quominus sive per se sive perCan. 428
ordinem agendi et quaestiones tractandas determinare, concilii plenarii initium ac periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere. - §Can. 441
inter Episcoporum conferentias, praesertim viciniores, ad maius bonum promovendum ac tuendum. § 2. Quoties vero actiones aut rationes aCan. 459
publici iuris fieri possunt. - Episcopus dioecesanus textus declarationum ac decretorum synodalium communicet cum Metropolita necnon cum Episcoporum conferentiaCan. 467
ab Ordinario a quo emanant, et quidem ad validitatem, ac simul a curiae cancellario vel notario; cancellarius vero ModeratoremCan. 474
in iisdem disciplinis vere periti, sana doctrina, probitate, prudentia ac rerum gerendarum experientia commendati. § 2. Vicarii generalis etCan. 478
1. Administrator paroecialis iisdem adstringitur officiis iisdemque gaudet iuribus ac parochus, nisi ab Episcopo dioecesano aliter statuatur. § 2Can. 540
tempus feriarum quod attinet, vicarius paroecialis eodem gaudet iure ac parochus. - Ad oblationes quod attinet, quas occasione perfunctiCan. 550
paroeciae non ligatur, Episcopus seligat sacerdotem quem, inspectis loci ac temporis adiunctis, idoneum iudicaverit. § 2. Vicarius foraneus nomineturCan. 554
ut parochi sui districtus, quos graviter aegrotantes noverit, spiritualibus ac materialibus auxiliis necareant, utque eorum qui decesserint, funera digneCan. 555
et decori provideatur, neve quidpiam fiat quod sanctitati loci ac reverentiae domui Dei debitae quoquo modo non congruat. -Can. 562
578. § 2. Ordinariorum locorum est hanc autonomiam servare ac tueri. - § 1. Ad propriam singulorum institutorum vocationemCan. 586
munere explendo dociles, ipsi subditos regant uti filios Dei, ac promoventes cum reverentia personae humanae illorum voluntariam oboedientiam, libenterCan. 618
instituti; eorum necessitatibus personalibus convenienter subveniant, infirmos sollicite curent ac visitent, corripiant inquietos, consolentur pusillamines, patientes sint erga omnesCan. 619
Sodales cum fiducia Superiores adeant, quibus animum suum libere ac sponte aperire possunt. Vetantur autem Superiores eos quoquo modoCan. 630
systematica, captui sodalium accommodata, spiritualis et apostolica, doctrinalis simul ac practica, titulis etiam congruentibus, tam ecclesiasticis quam civilibus, proCan. 660
causa et assistente Antistita, ut alii in clausuram admittantur, ac moniales ex ipsa egrediantur ad tempus vere necessarium. -Can. 667
§ 1. Religiosi subsunt potestati Episcoporum, quos devoto obsequio ac reverentia prosequi tenentur, in iis quae curam animarum, exercitiumCan. 678
Deum eiusque Ecclesiam respiciunt, quaerere tenentur eamque cognitam amplectendi ac servandi obligatione vi legis divinae adstringuntur et iure gaudentCan. 748
liturgia, magisterio vitaque Ecclesiae innitatur oportet, Christi mysterium integre ac fideliter proponatur. - Varia media ad doctrinam christianam annuntiandamCan. 760
non credentes in territorio degentes, quippe quos, non secus ac fideles, animarum cura complecti debeat. - § 1. AdCan. 771
sacramentum confirmationis; 3_ ut iidem, prima communione recepta, uberius ac profundius catechetica efformatione excolantur; 4_ ut catechetica institutio iisCan. 777
doctrinam apte cognoscant atque normas disciplinis paedagogicis proprias theoretice ac practice addiscant. - Cum tota Ecclesia natura sua sitCan. 780
praesertim incepta missionalia in propria Ecclesia particulari suscitando, fovendo ac sustinendo. - Sodales institutorum vitae consecratae, cum vi ipsiusCan. 782
se ipsae peragere valeant. - § 1. Missionarii, vita ac verbi testimonio, dialogum sincerum cum non credentibus in ChristumCan. 787
stips, Sanctae Sedi transmittenda. - Episcoporum conferentiae opera instituant ac promoveant, quibus ii qui e terris missionum laboris autCan. 792
ius est scholas cuiusvis disciplinae, generis et gradus condendi ac moderandi. § 2. Christifideles scholas catholicas foveant, pro viribusCan. 800
ut institutio quae in iisdem traditur pari saltem gradu ac in aliis scholis regionis, ratione scientifica sit praestans. -Can. 806
ingenio praestantes. - Curent universitatum et facultatum ecclesiasticarum Moderatores ac professores ut variae universitatis facultates mutuam sibi, prout obiectumCan. 820
concedat ut editio fiat, expresso suo nomine necnon tempore ac loco concessae licentiae; quod si eam non concedat, rationesCan. 830
exercitatio, in qua hominum sanctificatio per signa sensibilia significatur ac modo singulis proprio efficitur, atque a mystico Iesu ChristiCan. 834
Ecclesiae concredita, utpote actiones Christi et Ecclesiae, signa exstant ac media quibus fides exprimitur et roboratur, cultus Deo redditurCan. 840
Sedis Apostolicae, ad sacramenta quod attinet, in pari condicione ac praedictae Ecclesiae orientales versantur. § 4. Si adsit periculumCan. 844
ministro, parentibus, patrinis necnon, si adsint, testibus, de loco ac die collati baptismi, in baptizatorum libro sedulo et sineCan. 877
audiendis confessionibus se iudicis pariter et medici personam sustinere ac divinae iustitiae simul et misericordiae ministrum a Deo constitutumCan. 978
petant, utque iisdem opportunitas praebeatur ad confessionem individualem, diebus ac horis in eorum commodum statutis, accedendi. § 2. UrgenteCan. 986
attinet iam deletis, quam christifidelis, apte dispositus et certis ac definitis condicionibus, consequitur ope Ecclesiae quae, ut ministra redemptionisCan. 992
generalem eas acquirendi et opera iniuncta implere statuto tempore ac debito modo, secundum concessionis tenorem. - Ad indulgentiarum concessionemCan. 996
propria manu exaratam et subscriptam, qua testificetur se sponte ac libere sacrum ordinem suscepturum atque se ministerio ecclesiastico perpetuoCan. 1036
promoveat. - § 1. Expleta ordinatione, nomina singulorum ordinatorum ac ministri ordinantis, locus et dies ordinationis notentur in peculiariCan. 1053
quibus christifideles de significatione matrimonii christiani deque munere coniugum ac parentum christianorum instituantur; 2_ praeparatione personali ad matrimonium ineundumCan. 1063
- Antequam matrimonium celebretur, constare debet nihil eius validae ac licitae celebrationi obsistere. - Episcoporum conferentia statuat normas deCan. 1066
postea mulier a raptore separata et in loco tuto ac libero constituta, matrimonium sponte eligat. - § 1. QuiCan. 1089
primo gradu lineae rectae inter virum et consanguineas mulieris, ac vice versa. - Matrimonium inter se valide contrahere nequeuntCan. 1093
iuris competens, qui intendunt verum matrimonium inire, illud valide ac licite coram solis testibus contrahere possunt: 1_ in mortisCan. 1116
quam primum adnotet in matrimoniorum regestis nomina coniugum, assistentis ac testium, locum et diem celebrationis matrimonii, iuxta modum abCan. 1121
ab Ordinario loci concedatur tantummodo presbytero pietate, scientia, prudentia ac vitae integritate praedito. - Ecclesia, sacerdotale munus Christi adimplensCan. 1172
quibus Ecclesia defunctis spiritualem opem impetrat eorumque corpora honorat ac simul vivis spei solacium affert, celebrandae sunt ad normamCan. 1176
veneratione honorantur. - § 1. Votum, idest promissio deliberata ac libera Deo facta de bono possibili et meliore, exCan. 1191
admittantur quae cultui, pietati, religioni exercendis vel promovendis inserviunt, ac vetatur quidquid a loci sanctitate absonum sit. Ordinarius veroCan. 1210
ab Episcopo dioecesano rettulerint, antequam tamen ecclesiam in certo ac determinato loco aedificent, eiusdem licentiam obtinere debent. - InCan. 1215
ad quos res pertinet, ut in ecclesiis illa munditia ac decor serventur, quae domum Dei addeceant, et ab iisdemCan. 1220
Episcopi sacellum privatum sibi constituere possunt, quod iisdem iuribus ac oratorium gaudet. - Firmo praescripto can. 1227, ad MissamCan. 1227
Deo reddendum, laetitiam diei Domini propriam, aut debitam mentis ac corporis relaxationem impediant. - § 1. Praecepto de MissaCan. 1247
coram Ordinario vel eius delegato iureiurando spondere; 2_ accuratum ac distinctum inventarium, ab ipsis subscribendum, rerum immobilium, rerum mobiliumCan. 1283
a fundatore vel donatore vel legitima auctoritate imposita sint, ac praesertim cavere ne ex legum civilium inobservantia damnum EcclesiaeCan. 1284
legum civilium inobservantia damnum Ecclesiae obveniat; 4_ reditus bonorum ac proventus accurate et iusto tempore exigere exactosque tuto servareCan. 1284
est. § 2. Hoc ex iure Ordinarius vigilare potest ac debet, etiam per visitationem, ut piae voluntates impleantur, eiqueCan. 1301
monitus non resipuerit et scandalum dare perrexerit, gradatim privationibus ac vel etiam dimissione e statu clericali puniri potest. §Can. 1394
laici, integrae famae, in iure canonico doctores vel licentiati, ac prudentia et iustitiae zelo probati. - § 1. EademCan. 1435
suffragante iuris praescripto se competentes declarent atque causas cognoscant ac definiant, vel secreti legem violent, vel ex dolo autCan. 1457
legis, subtrahunt ut ab aliis favorabilius definiantur. - Advocati ac procuratores qui ob dona aut pollicitationes aut quamlibet aliamCan. 1489
admissa, pro actis quibus renuntiatum est, eosdem parit effectus ac peremptio instantiae, itemque obligat renuntiantem ad solvendas expensas actorumCan. 1525
adversus auctorem vel subscriptorem et causam ab iis habentes, ac confessio extra iudicium facta; adversus extraneos eandem vim habetCan. 1542
confessio extra iudicium facta; adversus extraneos eandem vim habet ac partium declarationes quae non sint confessiones, ad normam canCan. 1542
eo statu in quo causa reperitur, assignato eidem brevi ac peremptorio termino ad probationes suas exhibendas, si causa adCan. 1596
actori res aliqua est, haec actori tradenda est statim ac res iudicata habetur. § 2. Quod vero attinet adCan. 1655
incidenter et accessorie agantur, posse a iudice ecclesiastico cognosci ac definiri. - In causis de matrimonii nullitate, quae nonCan. 1672
partium causa nullitatis, instructionem complere pro dispensatione super rato, ac tandem acta transmittere ad Sedem Apostolicam una cum petitioneCan. 1681
matrimonium declaratum est nullum, possunt novas nuptias contrahere statim ac decretum vel altera sententia ipsis notificata est, nisi vetitoCan. 1684
non altera sententia sed decreto confirmata sit. - Statim ac sententia facta est exsecutiva, Vicarius iudicialis debet eandem notificareCan. 1685
ad aliud officium transferatur, Episcopus eidem translationem scripto proponat ac suadeat ut pro Dei atque animarum amore consentiat. -Can. 1748
Dei atque animarum amore consentiat. - Si parochus consilio ac suasionibus Episcopi obsequi non intendat, rationes in scriptis exponatCan. 1749